Foto: B. Muracki
Delegaci Stowarzyszenia Autorów ZAiKS zdecydowali o składzie władz organizacji na kolejną czteroletnią kadencję. Funkcję przewodniczącego zarządu ponownie powierzono Miłosz Bembinow, który otrzymał zdecydowane poparcie środowiska twórców. W głosowaniu zdobył 234 głosy spośród 239 oddanych.
Wynik ten oznacza silny mandat do kontynuowania działań i reform rozpoczętych w poprzednich latach. Wybór nowych władz odbywa się w czasie, gdy ZAiKS osiąga najlepsze wyniki finansowe i organizacyjne w swojej historii.
Rekordowe wypłaty dla twórców
Rok 2025 okazał się przełomowy dla Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. Organizacja rozliczyła na rzecz autorów i autorek rekordową kwotę 677,3 mln zł wynagrodzeń autorskich. Dla porównania, w 2022 roku było to 477,8 mln zł.
Jednocześnie udało się obniżyć średni wskaźnik potrąceń na koszty zbiorowego zarządzania – z 16,21 proc. do 15,83 proc. Oznacza to, że coraz większa część środków trafia bezpośrednio do twórców, przy jednoczesnym zwiększeniu efektywności działania organizacji.
Jak podkreśla Miłosz Bembinow, rekordowe wyniki są efektem konsekwentnej strategii rozwoju oraz inwestycji w nowoczesne rozwiązania wspierające ochronę praw autorskich.
Internet napędza wzrost przychodów
Jednym z najważniejszych obszarów rozwoju ZAiKS-u w ostatnich latach był rynek cyfrowy. W latach 2022–2025 wpływy z internetu osiągnęły poziom niemal 395 mln zł, co oznacza wzrost ponad trzykrotny względem poprzedniej kadencji.
Internet stał się obecnie trzecim najważniejszym źródłem przychodów dla twórców, obok telewizji i wykonań publicznych. W 2025 roku ZAiKS posiadał już 627 umów licencyjnych obejmujących korzystanie z utworów w sieci, współpracując między innymi z platformami streamingowymi, serwisami VOD, mediami społecznościowymi oraz platformami typu UGC.
Znaczący wzrost odnotował również rynek koncertowy. Wynagrodzenia autorskie związane z wydarzeniami muzycznymi wzrosły w trakcie kadencji o ponad 205 procent.
Zmiany w prawie autorskim i nowe kompetencje ZAiKS-u
Minione cztery lata przyniosły także istotne zmiany legislacyjne. ZAiKS aktywnie uczestniczył w pracach nad wdrożeniem dyrektywy DSM do polskiego prawa. Była to jedna z najważniejszych nowelizacji prawa autorskiego od 1994 roku.
Nowe przepisy wzmocniły pozycję twórców, gwarantując im odpowiednie i proporcjonalne wynagrodzenie za korzystanie z ich utworów oraz nakładając dodatkowe obowiązki licencyjne na internetowe platformy publikujące treści użytkowników.
W 2025 roku organizacja uzyskała również zgodę Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na reprezentowanie artystów wizualnych i fotografów. Dzięki temu jako pierwsza organizacja w Polsce uruchomiła system pośrednictwa w zakresie prawa droit de suite, czyli prawa do wynagrodzenia z tytułu odsprzedaży dzieł sztuki.
Miliony złotych na wsparcie twórców i kulturę
Poza działalnością związaną z ochroną praw autorskich, ZAiKS konsekwentnie rozwija programy wspierające środowisko twórcze. W latach 2022–2025 na działania socjalne, edukacyjne i kulturalne przeznaczono ponad 93 mln zł.
Szczególną rolę odegrał Fundusz Popierania Twórczości, który wsparł autorów kwotą blisko 26 mln zł. Organizacja rozwijała również programy edukacyjne, takie jak ZAiKS Akademia, ZAiKS Edu, TekstMisja czy ZAiKS Music Camp.
Powstał także projekt ZAiKS Lab, którego celem jest badanie wpływu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na twórczość oraz prawa autorskie.
Twórcy coraz lepiej oceniają działalność organizacji
Badania przeprowadzone w 2026 roku pokazują rosnące zaufanie członków do organizacji. Aż 80 procent twórców deklaruje gotowość polecenia ZAiKS-u innym autorom. Dla porównania kilka lat wcześniej wskaźnik ten wynosił 59 procent.
Zmniejszył się również odsetek osób przekonanych, że organizacja nierówno traktuje swoich członków. Wyniki te pokazują, że wdrażane reformy spotykają się z pozytywnym odbiorem środowiska twórczego.
Priorytety ZAiKS-u na lata 2026–2030
Nowa kadencja władz będzie koncentrować się na dalszym rozwoju rynku cyfrowego, zwiększaniu przychodów dla twórców, automatyzacji procesów oraz dostosowywaniu systemu ochrony praw autorskich do dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji.
Władze organizacji zapowiadają również dalsze działania na rzecz umacniania pozycji polskich twórców zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym. Szczególne znaczenie będzie miało wypracowanie skutecznych mechanizmów wynagradzania autorów za wykorzystanie ich twórczości przez systemy AI oraz platformy cyfrowe.
