CGM

Słoń ma najbogatsze słownictwo w polskim rapie. Wyprzedził nawet Tuwima. Oki zamyka ranking

Mateusz Sawka powrócił z rankingiem słownictwa polskich raperów

2026.11.16

opublikował:

Slon 2019 @piotr_tarasewicz

Foto: P. Tarasewicz / CGM.PL

Po dziesięciu latach wrócił ranking słownictwa polskich raperów. Nowa edycja jest znacznie większa od tej przygotowanej w 2016 roku – analiza objęła 388 wykonawców i teksty publikowane od 1994 roku do dziś. Do właściwego rankingu zakwalifikowało się 173 artystów. Na pierwszym miejscu znalazł się Słoń, którego wynik pod względem różnorodności słownictwa okazał się wyższy nawet od wierszy Juliana Tuwima. Ranking zamyka natomiast Oki.

Słoń numerem jeden w rankingu słownictwa polskich raperów

Pierwsze miejsce w nowej edycji zestawienia zajął Słoń.

Poznański raper osiągnął wynik 220 w głównej mierze różnorodności słownictwa. Dla porównania – wiersze Juliana Tuwima osiągnęły wynik 188.

To właśnie zestawienie z jednym z najważniejszych polskich poetów szczególnie przyciąga uwagę.

Autorzy rankingu dodali również kolejny literacki punkt odniesienia. „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza osiąga w tej samej skali wynik 234.

Słoń znajduje się więc pomiędzy twórczością Tuwima a narodową epopeją Mickiewicza.

Według danych widocznych w zestawieniu analiza twórczości Słonia objęła 30 387 słów, a jego teksty uwzględniane są od 2008 roku.

 

388 raperów przeanalizowanych, 173 w głównym zestawieniu

Nowa edycja projektu jest zdecydowanie bardziej rozbudowana od rankingu opublikowanego dekadę wcześniej.

Łącznie przeanalizowano twórczość 388 wykonawców, a 173 raperów spełniło kryteria pozwalające znaleźć się w głównym rankingu.

Badanie obejmuje teksty od 1994 roku do 2026 roku, dzięki czemu pozwala zestawić ze sobą kilka pokoleń polskiego hip-hopu – od artystów obecnych na scenie od lat 90. po twórców, którzy zbudowali swoją popularność w ostatnich latach.

Oki na 173. miejscu

Na drugim końcu tabeli znalazł się Oki.

Jeden z najpopularniejszych przedstawicieli młodszego pokolenia polskiego rapu zajął 173. miejsce na 173 sklasyfikowanych wykonawców.

Nie oznacza to jednak automatycznie oceny jakości jego tekstów.

Ranking koncentruje się na mierzalnych cechach języka i różnorodności wykorzystywanego słownictwa, a nie na artystycznej wartości tekstów, popularności, technice rapowania czy wpływie danego wykonawcy na scenę.

To istotne rozróżnienie, szczególnie przy porównywaniu artystów reprezentujących zupełnie inne style i epoki.

Każdego rapera można sprawdzić na trzech miarach

Jedną z najciekawszych funkcji nowej wersji projektu jest możliwość samodzielnego wyszukania wykonawcy.

Użytkownik może wpisać nazwę konkretnego rapera i sprawdzić jego pozycję według trzech różnych miar.

Dzięki temu ranking nie ogranicza się do jednej tabeli, ale pozwala dokładniej porównać sposób posługiwania się językiem przez poszczególnych artystów.

Całe zestawienie dostępne jest na stronie sawka.pro/ranking.

Jak zmienił się język polskiego rapu?

Projekt nie ogranicza się wyłącznie do klasyfikowania wykonawców.

Jedna z analiz pokazuje również, jak przez kolejne dekady zmieniały się przedmioty, miejsca i pojęcia pojawiające się w rapowych tekstach.

Dobrym przykładem jest telefon.

Według analizy słowo „telefon” oraz określenia związane z dzwonieniem pojawiają się obecnie w polskim rapie niemal 3,8 raza częściej niż w latach 90.

Jednocześnie zmienił się sposób mówienia o samym urządzeniu. Dawniej przy telefonie częściej występowały słowa związane z jego odbieraniem. W nowszych tekstach pojawiają się natomiast określenia takie jak „wyciszam”, „wyłączam” czy „tryb”.

Telefon przestał więc być jedynie czymś, co się odbiera – coraz częściej staje się czymś, co trzeba uciszyć.

 

Zegarki, biżuteria i samochody coraz częściej w tekstach

W danych bardzo dobrze widać również zmianę rapowego świata przedstawionego.

W porównaniu z latami 90. wyraźnie częściej pojawiają się m.in.:

  • zegarki – około 12,6 raza częściej,
  • łańcuchy i biżuteria – około 8,7 raza częściej,
  • telefony i dzwonienie – około 3,8 raza częściej,
  • samochody – około 3,2 raza częściej,
  • buty – około 3,2 raza częściej.

Zmiana dobrze pokazuje przesunięcie części hip-hopowej symboliki w stronę przedmiotów kojarzonych ze statusem, modą i konsumpcją.

Ulica i dzielnica tracą na znaczeniu

W tym samym czasie niektóre elementy charakterystyczne dla starszego polskiego rapu zaczęły pojawiać się zdecydowanie rzadziej.

Jednym z najmocniejszych przykładów jest „dzielnica”. W latach 90. słowo i jego odmiany występowały w tekstach około dziesięć razy częściej niż obecnie.

Rzadziej pojawia się również „ulica”.

Spada także częstotliwość wykorzystywania określeń związanych z mikrofonem, kasetami, walkmanami, winylami oraz komunikacją miejską.

To ciekawy zapis przemian całej kultury – od rapu bardzo mocno przywiązanego do konkretnego miejsca i osiedlowej rzeczywistości po twórczość funkcjonującą w zupełnie innych realiach technologicznych i społecznych.

Mikrofon też znika z rapowych tekstów

Szczególnie symboliczny jest spadek popularności słowa „mikrofon”.

Przedmiot będący kiedyś jednym z podstawowych symboli hip-hopu pojawia się obecnie zauważalnie rzadziej niż w starszych tekstach.

Podobnie dzieje się z kasetami, walkmanami i winylami – przedmiotami bardzo mocno związanymi z muzyczną kulturą lat 90.

Nie oznacza to oczywiście, że zniknęły one całkowicie. Zmieniła się jednak rzeczywistość, o której piszą raperzy, a wraz z nią zmienił się ich język.

Ranking pokazuje 30 lat zmian w polskim hip-hopie

Najciekawsza w projekcie może być więc nie sama odpowiedź na pytanie, kto zna najwięcej słów.

Dane obejmujące ponad trzy dekady pozwalają zobaczyć, jak zmieniały się tematy, przedmioty, miejsca i symbole obecne w polskim rapie.

Inaczej wygląda język artystów debiutujących w latach 90., inaczej twórców z pierwszej dekady XXI wieku, a jeszcze inaczej wykonawców funkcjonujących w erze streamingu i mediów społecznościowych.

Po dziesięciu latach od pierwszej edycji ranking wrócił w znacznie większej formie. Najbardziej efektowny wynik pozostaje jednak bardzo prosty: Słoń jest pierwszy z wynikiem 220, podczas gdy wiersze Tuwima osiągają 188.

Na drugim końcu zestawienia znalazł się Oki – 173. na 173 sklasyfikowanych raperów.

Źródło: sawka.pro/ranking