Foto: @piotr_tarasewicz / @cgm.pl
Rok 2025 był dla ZAiKS-u czasem historycznych wyników finansowych. Organizacja rozliczyła ponad 677 milionów złotych wynagrodzeń autorskich, co oznacza wzrost o 10 procent w stosunku do roku poprzedniego. Rozwijała też kluczowe projekty wpisujące się w nową strategię rozwoju Stowarzyszenia.
Największe kwoty przypadły autorom z telewizji (173,7 mln złotych), koncertów (129,1 mln złotych) oraz internetu (120,5 mln złotych). Wysokie wyniki są efektem realizacji strategii ZAiKS-u: zawierania nowych umów licencyjnych i renegocjacji tych już podpisanych, cyfryzacji procesów, reformy struktur terenowych, edukacji twórców i biznesu, a także transparentności w działaniu.
– Stawiamy na przejrzystość i efektywność finansową w każdym aspekcie naszej działalności. Każda złotówka, która trafia do twórców, jest wynikiem świadomego planowania, negocjacji oraz wprowadzania innowacyjnych rozwiązań w systemach rozliczeń. Chcemy, aby twórcy mieli pewność, że ich praca jest nie tylko doceniana, ale również odpowiednio wynagradzana – podkreśla Miłosz Bembinow, prezes Stowarzyszenia Autorów ZAiKS.
Partnerskie podejście biznesu i twórców
W 2025 roku ZAiKS skupił się na zawieraniu nowych umów licencyjnych, szczególnie w segmencie subskrypcyjnym i transakcyjnym VOD, a także w obszarze streamingu muzyki oraz mediów społecznościowych. Renegocjacje warunków z największymi platformami na świecie zapewniły ZAiKS-owi stawki na poziomie stosowanym przez największe organizacje zbiorowego zarządzania na świecie. Kontynuowano również kluczowe projekty. – Muzyka to nie tylko sztuka. To potężny czynnik wpływający na rozwój biznesu i marketing przedsiębiorstw. Chcemy, aby każda licencja była traktowana nie jako koszt, lecz jako realna inwestycja w wizerunek i sukces finansowy firmy – mówi Karol Kościński, dyrektor generalny ZAiKS-u.
Jednym z kluczowych elementów tego podejścia była kampania Muzyka Napędza Biznes, która w minionym roku doczekała się kolejnych odsłon.
– Ostatnie lata przyniosły fundamentalną zmianę w naszym podejściu do biznesu. Z monopolisty rynkowego stajemy się partnerem. Zmieniamy podejście do licencji muzycznej z obowiązku formalnego na element brandingu i budowania przewagi konkurencyjnej. Pokazujemy, że prawdziwa muzyka, tworzona przez twórców, budząca emocje, buduje lojalność klientów i pozwala rozwijać biznes – dodaje Kościński.
Cyfryzacja i innowacje – ZAiKS Lab jako kreatywne centrum rozwoju
Nowoczesne technologie odgrywają coraz większą rolę w ochronie praw autorskich. Dzięki inicjatywie ZAiKS Lab organizacja dalej rozwijała w ostatnich miesiącach projekty badawczo-rozwojowe. Współpracuje ze start-upami i uczelniami, między innymi z Politechniką Warszawską, a także wdraża cyfrowe narzędzia ułatwiające korzystanie z licencji.
– Aż 71 procent licencji na odtwarzanie muzyki podczas imprez zawieranych jest dziś online. To dla nas jasny sygnał, że rynek szybko się cyfryzuje, a twórcy i użytkownicy potrzebują prostych, nowoczesnych rozwiązań. Jako Stowarzyszenie diagnozujemy te trendy i dostosowujemy do nich nasze działania. ZAiKS Lab pełni jednocześnie funkcję think tanku i akceleratora innowacji. Testuje nowe narzędzia, wspiera projekty technologiczne i pokazuje – co do tej pory było postrzegane jako nieoczywiste – że technologia oraz kultura mogą rozwijać się w harmonii – wskazuje Miłosz Bembinow.
Inwestycje w infrastrukturę i programy edukacyjne
W 2025 roku ZAiKS konsekwentnie rozwijał infrastrukturę dla twórców. Przeprowadzono szereg remontów w Domach Pracy Twórczej – w tym umożliwiono rozpoczęcie sezonu w Ustce wcześniej niż w ubiegłych latach, bo już od 1 kwietnia 2026 roku. Trwa realizacja projektu wieloetapowej przebudowy i rozbudowy obiektów ZAiKS-u w Konstancinie-Jeziornie, która ma służyć twórcom i polskiej kulturze przez kolejne dziesięciolecia.
Równolegle kontynuowane i rozwijane są liczne programy edukacyjne, wspierające rozwój zawodowy i kreatywny twórców, takie jak ZAiKS Edu, TekstMisja, ZAiKS Music Camp, Scontri czy ZAiKS Akademia.
Wsparcie dla kultury i nestorów – troska o dorobek i przyszłość
ZAiKS nie zapomina też o nestorach i całym środowisku twórczym.
– Dzięki Funduszowi Popierania Twórczości ZAiKS, jednemu z naszych najważniejszych programów grantowych, przekazaliśmy ponad 8 mln zł wsparcia. Przyznaliśmy 746 stypendiów i 459 dotacji autorom oraz instytucjom kultury – dodaje Bembinow.
Inicjatywa AHA – Archiwum Historii Autorów, umożliwia kameralne spotkania z nestorami polskiej kultury i pogłębioną refleksję nad rolą twórcy w społeczeństwie. W 2025 roku zakończył się też program ZAiKS dla Powodzian. Zapewnił on pomoc finansową twórcom i instytucjom poszkodowanym przez klęskę żywiołową. Łączna wartość wsparcia osiągnęła prawie milion złotych.
